Soczewki kontaktowe mogą zapewnić swobodę, której nie dają okulary: nie ograniczają pola widzenia, nie parują podczas zmiany temperatury i dobrze sprawdzają się w czasie aktywności fizycznej. Komfort ich noszenia nie zależy jednak wyłącznie od samej wady wzroku. Równie ważne są budowa oka, jakość filmu łzowego, tryb dnia oraz nawyki związane z pielęgnacją. Dlatego przypadkowy wybór, kierowanie się wyłącznie ceną albo marką polecaną przez znajomych często kończy się podrażnieniem, uczuciem suchości lub niewyraźnym widzeniem.
Parametry soczewek muszą pasować do oka
Moc soczewki, wyrażana w dioptriach, jest podstawowym parametrem, ale nie jedynym. Recepta okularowa nie zawsze może zostać bezpośrednio przeniesiona na soczewki kontaktowe, zwłaszcza przy większych wadach. Soczewka znajduje się bezpośrednio na powierzchni oka, a okulary są oddalone od rogówki o kilka lub kilkanaście milimetrów. Ta różnica wpływa na sposób korekcji.
Znaczenie mają także krzywizna bazowa (BC) oraz średnica soczewki (DIA). Krzywizna powinna odpowiadać kształtowi rogówki: zbyt ciasna soczewka może ograniczać przepływ tlenu i powodować zaczerwienienie, a zbyt luźna przemieszcza się podczas mrugania i pogarsza ostrość widzenia. Przy astygmatyzmie konieczne są soczewki toryczne, które mają dodatkowe oznaczenia cylindra i osi. Osoby z prezbiopią mogą natomiast potrzebować modeli multifokalnych.
Najbezpieczniej oprzeć decyzję na badaniu u optometrysty lub okulisty. Więcej praktycznych informacji o doborze soczewek do wady wzroku pomaga zrozumieć, dlaczego sama wartość dioptrii nie wystarcza do zakupu odpowiedniego produktu.
Materiał wpływa na nawilżenie i dostęp tlenu
Współczesne soczewki produkuje się najczęściej z hydrożeli albo silikonowo-hydrożelowych materiałów. Te drugie zwykle zapewniają lepszą przepuszczalność tlenu, co ma szczególne znaczenie przy długim dniu pracy, częstym korzystaniu z ekranów czy przebywaniu w klimatyzowanych pomieszczeniach. Nie oznacza to jednak, że jeden materiał będzie idealny dla każdego.
Osoby ze skłonnością do suchości oczu powinny zwrócić uwagę na zawartość wody, właściwości powierzchni soczewki oraz deklarowany czas komfortowego noszenia. Wysoka zawartość wody nie zawsze rozwiązuje problem – niektóre materiały mogą szybciej tracić wilgoć w suchym otoczeniu. W praktyce najlepiej ocenić reakcję oczu podczas okresu próbnego, a nie po kilku minutach od założenia soczewek w gabinecie.
Tryb wymiany warto dopasować do stylu życia
Soczewki jednodniowe są wygodne i higieniczne. Każdego ranka zakłada się nową parę, a wieczorem ją wyrzuca, bez konieczności używania płynów i pojemników. To dobre rozwiązanie dla osób, które noszą soczewki okazjonalnie, podróżują, uprawiają sport albo nie chcą pamiętać o codziennej pielęgnacji.
Modele dwutygodniowe i miesięczne mogą być bardziej ekonomiczne przy regularnym używaniu, lecz wymagają systematyczności. Po zdjęciu trzeba je oczyścić odpowiednim płynem, zdezynfekować i przechowywać w świeżym roztworze. Nie wolno dolewać płynu do tego, który pozostał w pojemniku z poprzedniego dnia. Pojemnik również należy regularnie wymieniać, ponieważ może stać się źródłem drobnoustrojów.
Nie należy wydłużać zalecanego terminu użytkowania, nawet jeśli soczewka nadal wydaje się wygodna. Z czasem na jej powierzchni gromadzą się osady białkowe, lipidy i zanieczyszczenia z otoczenia. Mogą one zwiększać ryzyko podrażnień oraz infekcji.
Codzienne nawyki decydują o bezpieczeństwie
Przed założeniem i zdjęciem soczewek trzeba dokładnie umyć oraz osuszyć ręce. Woda z kranu, ślina czy domowe sposoby „odświeżania” soczewek nie są bezpieczne. Do płukania i przechowywania należy stosować wyłącznie preparaty przeznaczone do soczewek kontaktowych. Szczególnej ostrożności wymaga kontakt z wodą w basenie, jeziorze czy pod prysznicem – najlepiej zdejmować soczewki przed kąpielą.
Spanie w soczewkach jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy producent i specjalista wyraźnie przewidzieli taki tryb noszenia. Nawet wtedy nie powinno być codziennym nawykiem bez kontroli stanu oczu. Podczas snu rogówka otrzymuje mniej tlenu, a zamknięte powieki sprzyjają namnażaniu bakterii.
Kiedy przerwać noszenie soczewek
Ból, pieczenie, światłowstręt, silne zaczerwienienie, nagłe pogorszenie ostrości albo uczucie ciała obcego nie powinny być ignorowane. W takiej sytuacji należy zdjąć soczewkę i nie zakładać jej ponownie do czasu ustalenia przyczyny. Jeśli objawy nie ustępują szybko lub nasilają się, potrzebna jest pilna konsultacja okulistyczna.
Warto też robić przerwy od soczewek, zwłaszcza w okresach alergii, infekcji, nasilonej suchości oczu czy pracy w wyjątkowo zapylonym środowisku. Dobrze dobrana para powinna być niemal niewyczuwalna, ale nie zwalnia to z regularnych kontroli wzroku i oceny zdrowia powierzchni oka.
